Zarejestruj    Zaloguj    Dział    FAQ

Strona główna forum » Grodziska Małopolskie » Podegrodzie Grodzisko Zamczysko




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 2 ] 
 
Autor Wiadomość
 Tytuł: Opis
 Post Napisane: poniedziałek, 30 lipca 2018, 09:17 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): piątek, 15 lipca 2016, 15:43
Posty: 38986
Opis:

Grodzisko położone jest w północno-zachodniej części Kotliny Sądeckiej, około 10 km na zachód od Nowego Sącza. Stanowisko zajmuje niewielki, izolowany cypel na lewym (północnym) brzegu Dunajca, na krawędzi wysoczyzny w pobliżu ujścia niewielkiego dopływu Dunajca - Barczynki. Wypłaszczenie szczytowe cypla (339,4 m n.p.m.) wyniesione jest 25-30 m ponad płaskie dno doliny, zbocza wzgórza są stosunkowo strome (ich nachylenie wynosi 35-40º). Plateau wzgórza ma kształt trapezowaty (50 x 45 x 45 x 20 m), jego powierzchnia wynosi około 0,25 ha. Jest to równocześnie areał grodziska (wraz z wałami), zajmującego praktycznie całe wypłaszczenie szczytowe. Na szczycie i na zboczach wzgórza podłoże naturalne stanowi silnie spiaszczona glina zalegająca grubym, kilkumetrowym pokładem. W trakcie badań wykopaliskowych nie udało się dotrzeć do skalnego jądra wzgórza, utworzonego najprawdopodobniej z piaskowca, podobnie jak sąsiednie wzniesienia w tej części Kotliny Sądeckiej (wysokość wzgórza wynosi 339,2 m n.p.m.). Na wypłaszczeniu szczytowym wzgórza humus pierwotny zachował się jedynie na niewielkim skrawku pod odcinkiem W wału, pozostała część plateau wzgórza została zniwelowana do poziomu podglebia. Pojedynczy wał grodu biegł pierwotnie wzdłuż krawędzi wypłaszczenia szczytowego wzgórza, tworząc założenie na planie trapezu z zaokrąglonymi narożnikami. Opisywany cypel jest oddzielony od płaskowyżu, który znajduje się na zachód od niego, naturalnym siodłem o szerokości około 30 m i głębokości około 5-7 m. Siodło to, jak wykazały badania wykopaliskowe, zostało sztucznie pogłębione w czasie budowy grodu wczesnośredniowiecznego. Obecnie tzw. sucha fosa jest całkowicie zamyta materiałem spłukiwanym w trakcie procesu stokowego z płaskowyżu, a także zapełniona materiałem z silnie rozoranego zachodniego odcinka wału. Wały grodziska są obecnie prawie całkowicie niewidoczne, gdyż zostały w znacznej mierze zniwelowane w trakcie prac polowych, prowadzonych tu co najmniej od końca XVIII w. Mimo to jeszcze dzisiaj różnica wysokości między koroną zachodniego odcinka wału i obecnym dnem siodła (zamytą fosą) wynosi około 4 m. Odsłonięte w trakcie prowadzonych w 1991 r. badań dno fosy zalega około 4 m poniżej stropu jej wypełniska, a więc pomimo silnego zniszczenia wału przewyższenie pomiędzy jego koroną i dnem fosy wynosi około 8 m.

W wykopie 1 natrafiono na jądro zachodniego odcinka wału grodziska. Wał ten od tej strony miał formę ziemnego nasypu, na którym najprawdopodobniej umieszczona była drewniano-ziemna konstrukcja przedpiersia/ Warto podkreślić, że w wykopie 1 nie natrafiono na jakiekolwiek ślady elementów drewnianych wału. Sytuacja stratygraficzna na wykopie 2 była identyczna jak na wcześniej opisanym wykopie 1, w związku z czym interpretacja nawarstwień jest także identyczna. Wykop 5 założono w NE narożniku wału grodziska, odsłaniając jego zewnętrzną partię. Nie stwierdzono tu (podobnie, jak na północnym i południowym odcinku wału) istnienia ziemnego nasypu bez konstrukcji drewnianych. Od strony zewnętrznej wał wzmocniony został na tym odcinku rodzajem „suchego muru” z kamieni, jednak najprawdopodobniej szalowanego od zewnątrz konstrukcjami drewnianymi. Wyniki badań z 1962 i 1963 r. dowodzą, iż szerokość wału wynosiła prawie 5 m. Od strony zewnętrznej do wału przylegały najprawdopodobniej drewniano-ziemne „skarpy” wzmacniające wał od strony zewnętrznej. „Skarpy” te miały prawdopodobnie za zadanie zapobiegać się osuwaniu umocnień na zewnątrz po stromiźnie stoków wzgórza, na którym położony był gród. Odcinki 6 (1961 r.), 7 (1962 r.) i 12C (1962 r.) przecięły południowy odcinek wału. Uchwycono tu, podobnie jak w wykopie 5, opisaną już wcześniej konstrukcję gliniano-drewnianych „skarp”, podtrzymujących ścianę zewnętrzną wału. Również w tym miejscu odkryto fragment swego rodzaju „suchego” muru w zewnętrznej partii wału, mającego również swój odpowiednik na wykopie 5. Zwraca uwagę brak humusu pierwotnego pod wałem. Wydaje się, iż teren ten przed budową umocnień został celowo zniwelowany. W związku z tym, że większość obiektów i warstw zalegających pod wałem została zidentyfikowana dopiero w profilach głównych wykopów, po pełnej eksploracji nawarstwień, nie można stwierdzić, czy warstwy te i obiekty wiązać należy z wczesnośredniowiecznym etapem osadnictwa na stanowisku, czy też są to ślady osadnictwa prehistorycznego (brak możliwości dokładnego przyporządkowania odkrytych tu nielicznych fragmentów naczyń do konkretnych jednostek stratygraficznych). W obiektach 1 i 5 (położonych w pobliżu domniemanej wewnętrznej ściany wału) natrafiono na fragmenty naczyń wczesnośredniowiecznych, w związku z czym zasadne staje się pytanie o relację czasową między okresem użytkowania tych obiektów a momentem budowy wału. Nie można całkiem wykluczyć możliwości, iż obiekty te powstały przed budową wału. Odkryte w nich fragmenty naczyń wskazują jednak, iż musiało mieć to miejsce już po X w. Należy podkreślić, iż analiza stratygrafii poziomej i pionowej nawarstwień kulturowych ma wykopie 7 i 12C wskazuje wyraźnie na wielofazowość procesu osadniczego w tym miejscu. Podkreślić należy, że wszystkie odkryte tu obiekty wiązać należy z wczesnośredniowiecznym epizodem zasiedlenia stanowiska. Obiekty te funkcjonowały przed zniszczeniem przez pożar wału grodu. Odcinki 12A, 13C i 13A z 1962 r. i 13A z 1963 r. tworzyły przekop przez majdan grodziska po linii N-S. Sytuacja stratygraficzna w centralnej partii majdanu grodziska jest stosunkowo nieskomplikowana. Najprawdopodobniej podczas budowy wału grodu zniwelowano prawie całą powierzchnię plateau wzgórza, wykorzystując pobraną ziemię do wypełnienia skrzyń wału i usypania szańca ziemnego pod właściwy wał drewniano-ziemny od strony zachodniej. W związku z tym ewentualne starsze obiekty i warstwy prehistoryczne zostały w tym czasie zniszczone. Odkryte w tym rejonie obiekty - jamy i dołki posłupowe - należy wiązać z okresem funkcjonowania obwałowań. Niektóre z tych obiektów być może powstały nieco wcześniej, ale już po X w. (wskazuje na to analiza porównawcza odkrytych w nich nielicznych fragmentów naczyń). Należy podkreślić, iż na opisanych odcinkach nie natrafiono na wczesnośredniowieczne obiekty, które powstały już po zniszczeniu wału grodu.

Przekrój przez północną część obwodu wału obejmował odcinki 14C, 14A i 15C z 1962 r. W opisywanym przekopie przez północny odcinek wału stwierdzono istnienie obiektów (kilku niewielkich jam i dołków posłupowych) i warstw poprzedzających budowę umocnień grodu. Z powodu niewielkiej frekwencji zabytków, jak i przyjętej metody eksploracji, nie udało się definitywnie rozstrzygnąć które z opisanych powyżej warstw i obiektów pod wałem należy wiązać z prehistorycznym etapem osadnictwa na stanowisku, które zaś z wczesnym średniowieczem. Udało się stwierdzić, iż wał grodziska (poza odcinkiem zachodnim, od strony fosy) miał konstrukcję skrzyniową, gdyż zachowały się zbutwiałe resztki kilku (najpewniej trzech) najniższych belek ściany biegnącej pod kątem prostym w stosunku do biegu wału, czyli najpewniej ściany rozdzielającej dwie sąsiadujące ze sobą skrzynie. W badanym punkcie szerokość wału wynosiła nieco ponad 5 m. Pionową, drewnianą, zewnętrzną ścianę wału wspierały opisane już wcześniej gliniano-drewniane „skarpy”. Również w tym przekopie stwierdzono ślady gwałtownego pożaru wału. Na opisanych powyżej trzech odcinkach nie stwierdzono istnienia wyraźnych śladów osadnictwa młodszego od okresu funkcjonowania umocnień grodu. Przekrój przez majdan grodziska po osi E-W tworzyły odcinki 8B, 8A, 13B, 13C, 18D, 18C z 1963 r. Eksploracja nawarstwień ujawniła dość skomplikowaną sytuację stratygraficzną. Podobnie, jak w innych punktach grodziska (poza zachodnim odcinkiem wału) nie stwierdzono na plateau grodziska występowania humusu pierwotnego. Oznacza to, iż teren stanowiska został celowo zniwelowany. Akcję niwelacyjną należy łączyć z okresem budowy umocnień grodu. Zdecydowana większość odkrytych w opisywanym przekopie obiektów (jamy i dołki posłupowe) funkcjonowała zapewne w okresie istnienia wału grodu, jedynie w odniesieniu do dwóch niewielkich, kolistych palenisk można wysunąć przypuszczenie, że powstały one już w bliżej nieokreślonym czasie po spaleniu umocnień. Przekrój przez zachodni odcinek wału na odcinku 23D z 1963 r. nie przyniósł nowych danych, które pozwoliłyby wyjaśnić technikę jego budowy. Potwierdzono znane już z badań z 1955 r. fakty - zachodni odcinek wału (od strony „suchej” fosy) posiadał odmienną od pozostałych konstrukcję. Jego podstawę tworzył znacznej szerokości ziemny szaniec bez widocznych w nim pozostałości drewnianych konstrukcji.

Przekrój przez zachodni odcinek wału i fosę tworzyły odcinki 1/91 - 7/91 z 1991 r. Badania w 1991 r. wniosły szereg nowych faktów, pozwalających na odtworzenie zarówno prehistorycznego etapu osadnictwa na stanowisku, jak i odtworzenie wyglądu i techniki budowy zachodniego odcinka umocnień wczesnośredniowiecznego grodu. Okazało się, że jedynie pod nasypem zachodniego odcinka umocnień zachował się poziom humusu pierwotnego. Pozostała część stanowiska została stosunkowo równomiernie zniwelowana w trakcie budowy wczesnośredniowiecznej linii umocnień. Pozyskaną wówczas ziemię wykorzystano jako wypełnisko skrzyń północnego, wschodniego i południowego odcinka wału i do sypania ziemnego szańca, będącego trzonem zachodniego odcinka wału. Ten ostatni fragment obwałowań tworzył ziemny nasyp (bez konstrukcji drewnianych) o podstawie szerokości co najmniej 7,5 m (maksimum nawet 10 m). Pierwotnie nasyp ów musiał mieć wysokość co najmniej 3 m i w przekroju formę trapezu, obecnie jego wysokość nie przekracza 1 m. Najprawdopodobniej na jego szczycie znajdowała się drewniano-ziemna konstrukcja wału, zwiększająca dodatkowo wysokość zachodniego odcinka umocnień. W sumie właśnie zachodni odcinek wału (od strony "suchej" fosy) posiadał największe rozmiary. Po wewnętrznej stronie opisanego powyżej wału odkryto kilka jam i dołków posłupowych, których powstanie wiązać należy z okresem istnienia wału grodu. Po upływie trudnego do określenia czasu po spaleniu wału w jego warstwy podestrukcyjne wkopany został grób szkieletowy bez wyposażenia. W odległości 12 m na zachód od obecnie zachowanej zewnętrznej podstawy zachodniego odcinka wału grodziska natrafiono na krawędź wewnętrznej skarpy „suchej” fosy. Wykopano ją w formie rowu o szerokości przy dnie ponad 8 m. Samo dno było prawie płaskie, lekko opadało w kierunku wschodnim. Obecnie fosa zamyta jest materiałem spłukanym do niej zarówno z zachodniego odcinka wału, jak i z leżącego na zachód od niej płaskowyżu (miąższość wypełniska fosy dochodzi do 3,5 m).

Typ umocnień:

Najlepiej rozpoznany, północny odcinek wału, dostarczył szeregu ważnych informacji o technice jego budowy. Wał zbudowano najprawdopodobniej jako konstrukcję składającą się z jednego rzędu skrzyń, skonstruowanych zapewne w technice zrębowej (zachowały się zbutwiałe pozostałości jednej ze ścian poprzecznych skrzyń, jak i zwęglone resztki najniższej, poziomo ułożonej belki ściany zewnętrznej wału). Szerokość korpusu wału wynosiła około 5 m (rekonstruowana wysokość na podstawie analizy miąższości warstw podestrukcyjnych, zalegających wewnątrz grodu, wynosiła około 4 m lub nawet nieco więcej). Wypełnisko skrzyń wału stanowiła głównie spiaszczona glina, chociaż na wykopie 5 (w narożniku NE wału) i 6 (odcinek S wału) zewnętrzną partię spągowej części wypełniska wału tworzyła warstwa dużych otoczaków. Warstwa ta miała szerokość około 1 m, jej miąższość wynosiła do 0,5 m. Warstwa ta nie tworzyła w istocie „suchego” muru, lecz najpewniej wzmacniała od strony wewnętrznej podstawę pionowej, zewnętrznej ściany wału. Ściana ta była wspierana od zewnątrz wkopanymi co kilka metrów, pionowymi słupami (nie można wykluczyć, iż niektóre dołki posłupowe, odkryte w pobliżu rekonstruowanego przebiegu wewnętrznej ściany wału, pełniły w odniesieniu do niej funkcję identycznych „podpór”). Opisany wał zaliczyć należy do typu WIVC1. Przed zewnętrzną ścianą wału (na jego odcinkach N, E i S, w obrębie wykopów A, 5, 6 i 15C) natrafiono na nie mające analogii urządzenia związane z fortyfikacją lub umocnieniem zewnętrznej płaszczyzny między ścianą wału, a górną krawędzią stoków wzgórza (szerokości co najmniej 2 m). Odkryto tam system ziemnych skarp o szerokości ponad 2 m (dokładna ich szerokość nie została ustalona), obudowanych drewnianymi, pionowymi ściankami poprzecznymi do linii wału. W miejscu zetknięcia się ścianek skarpy z zewnętrzną ścianą wału wkopane były wspomniane wcześniej pionowe słupy. Górna powierzchnia drewniano-ziemnej skarpy najprawdopodobniej była pochyła – wyższa przy zewnętrznej ścianie wału, niższa przy linii górnej krawędzi zbocza wzgórza. Między poszczególnymi skarpami istniały w regularnych odstępach (zapewne także ponad 2 m szerokości) swoiste przerwy, w których odsłonięta była poziomo ukształtowana powierzchnia gruntu między wałem a górną krawędzią zbocza wzgórza. Zadaniem opisanego systemu skarp było najprawdopodobniej wzmocnienie stabilności wału. Wał grodu od strony zachodniej był skonstruowany w odmienny sposób. Jego dolną partię stanowił gliniasto-piaszczysty, trapezowaty w przekroju szaniec. Jego szerokość wynosiła u podstawy co najmniej 7,5 m, pierwotna wysokość zaś minimum 3 m (w obrębie nasypu nie natrafiono w żadnym z badanych jego rejonów na jakiekolwiek ślady wewnętrznej czy zewnętrznej konstrukcji drewnianej). Wewnętrzny stok opisanego szańca pokryty był pierwotnie brukiem z dość dużych otoczaków i płaskich kamieni. Na duże partie tego bruku natrafił A. Krauss podczas badań odcinka N wału (wykop A), jak i Z. Woźniak w trakcie eksploracji W odcinka umocnień (wykop 23D, warstwa IId). Układ warstw w pobliżu narożnika NW wału w wykopie A wskazuje, że na górnej płaszczyźnie nasypu znajdowała się drewniano-ziemna konstrukcja właściwego wału, najprawdopodobniej zbudowanego w tej samej technice, co odcinki N, E i S umocnień grodu. W tej sytuacji odcinek W wału należy zaliczyć do konstrukcji typu WIIC. Dodatkowe „wywyższenie” zachodniego odcinka wału było w pełni uzasadnione, to właśnie od tej strony wzgórze „Zamczysko” łączyło się wąskim siodłem z przylegającym do niego płaskowyżem. W tej sytuacji obecność przed odcinkiem W wału „suchej’ fosy jest logicznie uzasadniona. Uformowano ją celowo pogłębiając naturalne obniżenie siodła między wypłaszczeniem szczytowym wzgórza „Zamczysko”, a płaskowyżem. Wkopano się do głębokości 3,5 m poniżej ówczesnego poziomu gruntu, formując płaskie dno rowu o rekonstruowanej szerokości do 8 m. Uchwycona w trakcie badań wewnętrzna skarpa fosy była bardzo stroma, jej nachylenie wynosiło do 45º. Biorąc pod uwagę głębokość i szerokość „suchej” fosy uzasadnione wydaje się przypuszczenie, że do przejścia bramnego w zachodnim odcinku wału (mogło się ono znajdować tylko od tej strony grodu) wiódł drewniany pomost. Konstrukcja bramy grodu, jak i domniemanego pomostu, czekają na swego odkrywcę.

Zabudowa:

Brak przesłanek pozwalających datować absolutnie warstwy i obiekty zalegające pod reliktami wczesnośredniowiecznego wału nie pozwala udzielić odpowiedzi na pytanie, czy są to jednostki stratygraficzne, które uformowały się w trakcie prehistorycznych stadiów zasiedlenia stanowiska, czy też są to już warstwy i obiekty wczesnośredniowieczne. Jeśli ta druga hipoteza okaże się właściwa, to do rozstrzygnięcia pozostaje problem relacji czasowych między tymi warstwami i obiektami a wałem. W tym przypadku mamy trzy możliwe rozwiązania. Pierwsze to założenie, że wszystkie warstwy i obiekty, stratygraficznie „starsze” od wału, są pozostałością po wcześniejszej, „przedgrodowej” fazie osadnictwa na „Zamczysku”, w tym wypadku byłaby to osada otwarta. Drugi wariant interpretacji to uznanie, iż wszystkie te obiekty i warstwy powstały już w trakcie przygotowań do budowy wału i w jej trakcie, a więc wiązały się z samym procesem wznoszenia fortyfikacji. Trzeci wariant łączy dwa poprzednio wymienione – część obiektów wiązałaby się ze starszą fazą wczesnośredniowiecznego osadnictwa, pozostałe już z okresem budowy wałów grodu. Niezależnie od tego, która z opisanych powyżej wersji okaże się właściwą, można stwierdzić, że pod wałami grodu odkryto kilka dołów posłupowych oraz kilka płaskodennych jam o średnicy od 0,6 do 1,2 m, zagłębione w calec do głębokości 30 - 70 cm. Wymiary tych obiektów, brak zabytków ruchomych w wypełniskach, brak śladów urządzeń grzewczych wewnątrz nich – to przesłanki nie pozwalające ich uznać za pozostałości wgłębionych w ziemię obiektów mieszkalnych. Jeśli były to jednak obiekty związane z „przedgrodową” fazą osadnictwa, a nie z budową wału, to nie można wykluczyć, że były one wgłębionymi w ziemię partiami budynków wzniesionych na powierzchni gruntu.

Najprawdopodobniej podczas budowy wału grodu zniwelowano prawie całą powierzchnię plateau wzgórza, wykorzystując pobraną ziemię do wypełnienia skrzyń wału i usypania szańca ziemnego pod właściwy wał drewniano-ziemny od strony zachodniej. W związku z tym ewentualne starsze obiekty i warstwy prehistoryczne zostały w tym czasie zniszczone.

Chronologia:

XI w. (2. połowa ?). Datowanie okresu, w którym funkcjonował gród na wzgórzu „Zamczysko” w Podegrodziu jest bardzo trudne, gdyż nie odkryto tutaj zabytków mogących pełnić funkcję niezależnych, precyzyjnych wyznaczników chronologii. Tak więc jedyną metodą datowania stanowiska jest analiza porównawcza odkrytej w trakcie badań serii ceramiki. Opisany powyżej zbiór fragmentów naczyń należy datować na okres nie wcześniejszy, niż XI w. Pojedyncze typy brzegów, odkryte niestety poza kontekstem stratygraficznym z wałem, można odnieść do XII w. W tym przypadku nie mamy jednak pewności, czy były to naczynia użytkowane jeszcze w okresie funkcjonowania grodu, czy już po jego spaleniu. W tej sytuacji pozostaje nam ocena chronologii niewielkiej liczby fragmentów naczyń, odkrytych po wewnętrznej stronie odcinka S wału (ryc. 153:1-9). Kontekst stratygraficzny wskazuje, że znalazły się one w tym miejscu prawdopodobnie jeszcze w okresie funkcjonowania wału grodu. porównanie ornamentyki na powierzchni naczyń, jak i typów brzegów wskazuje, że mamy do czynienia z serią zabytków, która znajduje analogie wśród ceramiki z przedlokacyjnego Krakowa, datowanej głównie na XI w. Szczególnie interesujący jest jeden z brzegów, zbliżony do typu 40 według K. Radwańskiego. W Krakowie ten typ uformowania wylewu naczyń pojawia się najwcześniej w połowie XI w. i występuje w niewielkiej liczbie aż do poł. XIII w. Ponieważ wśród fragmentów naczyń z „Zamczyska” brak takich form, które pojawiły się we wczesnośredniowiecznej ceramice krakowskiej dopiero w XII w., na obecnym etapie badań można wstępnie przyjąć hipotezę, że gród na wzgórzu „Zamczysko” funkcjonował w XI w., zapewne w jego 2. połowie.

Wczesnośredniowieczny gród na wzgórzu „Zamczysko” funkcjonował niewątpliwie w okresie, który nastąpił po włączeniu terenów Małopolski w obręb władztwa Mieszka I (po 989 r.). Brak możliwości dokładnego datowania momentu budowy wału, jak i długości okresu jego funkcjonowania (do pożaru grodu), pozwala jedynie na stawianie nie do końca udokumentowanych hipotez. Zgodzić się należy z sugestiami A. Żakiego (1974B, 32-50, 76), że gród ten powstał już po zniszczeniu wielkiego założenia obronnego w Naszacowicach. Wedle najnowszych ustaleń odnośnie do tego ostatniego stanowiska mogło to mieć miejsce w okresie kryzysu lat 1034-1039, lub nawet nieco później. W tej sytuacji gród na wzgórzu „Zamczysko” w Podegrodziu mógł zostać zbudowany dopiero około połowy XI w. Okres jego funkcjonowania nie był chyba zbyt długi, chociaż równie prawdopodobna na obecnym etapie badań wydaje się teza, że pożar, który strawił wały, miał miejsce jeszcze przed końcem XI w., jak i przypuszczenie, że stało się to już w XII w. (raczej jednak na początku tego stulecia). W tej sytuacji nadal nie do końca udokumentowaną hipotezą pozostaje wyrażone przez A. Żakiego przypuszczenie, iż pierwsza faza wału na wzgórzu „Grobla” w Podegrodziu powstała dopiero po upadku grodu na wzgórzu „Zamczysko”. Na arze 14A (na głębokości 60 cm) odkryto płaską, płytę kamienną o kształcie zbliżonym do kwadratu (22 x 18,5 cm). Na płycie tej wyryto 3 współśrodkowe kwadraty, podzielone na 4 części liniami prostopadłymi do ich boków. Z. Woźniak (1964; 1969) rozważał dwie możliwości interpretacji funkcji tego przedmiotu. Według pierwszej z nich, bardziej zdaniem cytowanego autora prawdopodobnej, była to „podkładka” pod jakiś rodzaj gry planszowej („młynek”), według drugiej rodzaj nomogramu do wykonywania obliczeń architektonicznych. Fragment bardzo podobnej płytki kościanej, z wyrytymi na jej powierzchni liniami w układzie identycznym, jak na płytce z Podegrodzia, odkryto na podgrodziu w Libicach (Princová-Justová 1999, 27, ryc. 15:2). Zabytek ten interpretowany jest jako podkładka do gry planszowej („damka”). W pobliżu odcinka S wału na wykopie 7, w warstwie IIa na głębokości około 40 cm, znaleziono żelazny odważnik. Warstwa ta powstała najprawdopodobniej już po spaleniu wału grodu. Zabytek miał formę spłaszczonej kuli o średnicy 22 i wysokości 18 mm, ważył 39,709 g. Na jego powierzchni zachowały się w kilku miejscach ślady brązowej „koszulki”. Okrągłe, płaskie powierzchnie odważnika były zdobione na obwodzie punkcikami. Na środku jednej płaszczyzny widocznych było 5 kółeczek, na drugiej 3 (ta była zniszczona, a więc pierwotnie mogło być ich więcej). Wydaje się bardzo prawdopodobne, że pierwotna waga zabytku wynosiła 40 g, a więc odważnik stanowiłby 10-krotność podstawowej jednostki wagi, opartej na arabskich dirhemach (zob.: M. Gumowski 1953; R. Kiersnowski 1960, 364; W. Dzieduszycki 1995, 52). W trakcie badań prowadzonych na stanowisku przez Z. Woźniaka odkryto ponad 100 kości zwierzęcych, spośród których 26 udało się oznaczyć gatunkowo1. Przynależność gatunkowa tych kości kształtowała się następująco: Equus caballus (koń) – 7,7%, Bos taurus (krowa) – 38,5%, Capra hircus/Ovis aries (koza/owca) – 7,7%, Sus domestica (świnia) – 7,7%, Canis familiaris (pies) – 3,8%, Bos primigenius (typ turzy) – 7,7%, Sus scrofa (dzik) – 15,3%, Cervus elaphus (jeleń) – 7,7%, Arvicola (gryzoń) – 3,8%.

Znaleziska:

W przekopie przez majdan grodziska po linii N-S (odcinki 12A, 13C i 13A z 1962 r. i 13A z 1963 r.) odkryto wkopane w calec obiekty – 9 jam i ponad 20 dołków posłupowych (o średnicy 15-40 cm, płaskodennych), nie tworzących zwartych układów konstrukcyjnych (niektóre z tych słupów wkopane były w pobliżu większych jam, lecz ich związek chronologiczny i funkcjonalny z tymi obiektami nie jest pewny). W przekroju przez majdan grodziska po linii E-W (8B, 8A, 13B, 13C, 18D, 18C z 1963 r.) odkryto 6 większych jam wkopanych w calec oraz kilkadziesiąt dołków posłupowych i małych płaskodennych lub nieckowatych jam (o powierzchni poniżej 1 m2). Po wewnętrznej stronie odcinka W wału (wykop 7/91) odkryto kilka jam i dołków posłupowych. Obiekty te najprawdopodobniej funkcjonowały w tym samym czasie, co wspomniany wał.

Wśród jam wkopanych w calec o powierzchni ponad 1 m2 można wyróżnić kilka typów obiektów. Do pierwszego zaliczają się jamy w kształcie wydłużonego prostokąta z zaokrąglonymi narożnikami lub wydłużonego owalu, płaskodenne lub lekko nieckowate w przekroju (o wymiarach 1,5 x 0,8 m do 4,0 x 1,2 m, wgłębione w calec do 50 cm). Obiekty te odkrywane były w pobliżu wewnętrznej ściany wału, usytuowane były dłuższymi osiami prostopadle do biegu wału. Funkcja tych jam jest trudna do odtworzenia, jeśli były w jakiś sposób związane z naziemnymi budynkami mieszkalnymi, to mogły pełnić funkcję piwniczek pod nimi. Jeśli rzeczywiście nad opisanymi jamami funkcjonowały pierwotnie jakieś budynki, to zostały one zlokalizowane w pobliżu wewnętrznej ściany wału, równolegle do niej. Nieco na N od centralnej części majdanu odkryty został obiekt, którego kształt zbliżony był do prostokąta z zaokrąglonymi narożnikami (2,8 x 1,5 m). Jego dno było prawie płaskie, zalegało na głębokości 60-70 cm poniżej stropu calca, ścianki były lekko skośne. Również funkcja tego obiektu jest trudna do odtworzenia. Pozostałe jamy o powierzchni poniżej 1,5 m2 miały kształt owalny lub zbliżony do kolistego, były nieckowate lub płaskodenne w przekroju. Również funkcje tych obiektów są trudne do wyjaśnienia. Zagadkowa jest również koncentracja kilkunastu płaskodennych dołków posłupowych (o średnicach od 15 do 40 cm) na arach 8A i 8B. Pomimo trudności interpretacyjnych można jednak sformułować wniosek, iż majdan grodu w okresie funkcjonowania wału najprawdopodobniej nie był przestrzenią pozbawioną zabudowy. Wynika to wprost z obecności na majdanie grodziska opisanych powyżej obiektów, które powstały w okresie funkcjonowania umocnień grodu. Dokładna lokalizacja domniemanych budynków, ich wymiary, technika budowy oraz wypełniane funkcje, na podstawie posiadanych przesłanek nie są niestety możliwe do zrekonstruowania. Na podstawie analizy stratygraficznej w odniesieniu do 2 obiektów z odc. 8B i 23D (niewielkie, koliste paleniska o średnicy 60-80 cm) można wysunąć przypuszczenie, że powstały one w bliżej nieokreślonym czasie po spaleniu umocnień.


Źródło: http://atlasgrodzisk.pl/

_________________
Obrazek


Góra 
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
 Post Napisane: poniedziałek, 30 lipca 2018, 09:17 
 


Góra 
  
 
 Tytuł: Re: Opis
 Post Napisane: poniedziałek, 4 marca 2019, 16:14 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): piątek, 15 lipca 2016, 15:43
Posty: 38986
We wsi znajdują się także pozostałości drugiego, niewielkiego grodu, w swych początkach również łużyckiego (ok. 600 lat p.n.e.). W czasach historycznych zasiedlony był jeszcze na przełomie X i XI wieku, a później opuszczony przez mieszkańców, być może w wyniku pożaru. Budynki mieszkalne zajmowały północną i wschodnią krawędź wzgórza, natomiast główne zabudowania znajdowały się w północno-wschodnim narożu. Część południową zajmował majdan, przez który przechodziła brukowana droga.

Źródło: Zamki i grody Sądecczyzny, Jacek Zaremba, str. 3-19 [w:] Almanach Sądecki Nr 2(7), Nowy Sącz 1994, str. 14

_________________
Obrazek


Góra 
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
 Post Napisane: poniedziałek, 4 marca 2019, 16:14 
 


Góra 
  
 
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
 
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 2 ] 

Strona główna forum » Grodziska Małopolskie » Podegrodzie Grodzisko Zamczysko


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość

 
 

 
Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Skocz do:  
cron
To forum działa w systemie phorum.pl
Masz pomysł na forum? Załóż forum za darmo!
Forum narusza regulamin? Powiadom nas o tym!
Tłumaczenie phpBB3.PL