Zarejestruj    Zaloguj    Dział    FAQ

Strona główna forum » Grodziska Śląskie » Zabrze-Mikulczyce Grodzisko




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 2 ] 
 
Autor Wiadomość
 Tytuł: Opis
 Post Napisane: czwartek, 7 grudnia 2017, 16:23 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): piątek, 15 lipca 2016, 15:43
Posty: 38986
Gródek stożkowaty z XIII-XV w., znajdujący się w dzielnicy Zabrza - Mikulczycach (stanowisko 14, AZP 96-45/26) jest bezcennym stanowiskiem archeologicznym, o dużej wartości zabytkowej i naukowej. Obiekt jest źródłem do poznania późnośredniowiecznych rycerskich założeń rezydencjonalno-obronnych. „Zamczysko” posiada utrwaloną w krajobrazie, czytelną formę terenową i jest jednym z nielicznych zabytków tego rodzaju na Górnym Śląsku. Na stanowisku odkryto również ślady bytności człowieka z epoki kamienia - ze schyłkowego paleolitu i mezolitu.

Historia:

Gródek stożkowaty w Zabrzu - Mikulczycach (stanowisko 14, AZP 96-45/26) jest datowany na późne średniowiecze, na XIII-XV w. Genezę niedużych założeń obronnych, wznoszonych na sztucznie usypanych kopcach, lub naturalnych wzniesieniach i otaczanych fosą, wiąże się z Normanami i Europą Zachodnią, gdzie tego typu obiekty rozpowszechniły się już w poł. IX w., a jak uważają niektórzy najstarsze mogą pochodzić nawet z VIII w. We Francji tego rodzaju gródki na kopcu określa się jako motte, natomiast w Niemczech używa się terminu Wasserburge.

W Polsce tzw. gródki stożkowate datowane są z reguły na XIII-XV w. Założenia tego rodzaju rozpowszechniły się w 2. poł. XIII w., zapewne najwięcej z nich wzniesiono w wieku XIV, w XV stuleciu pomału zaczynały wychodzić z użycia, a okres ich funkcjonowania zamyka się na początku XVI w. – choć pojedyncze siedziby przetrwały aż do XVIII w. Według Leszka Kajzera wieżowe dwory były elementem symboliki stanu rycerskiego i powstały oraz kształtowały się wraz z innymi jego wyznacznikami. Kastellolodzy szacują, że małych gródków rycerskich, „obronnych dworów”, „drewnianych zameczków” było na terenie dzisiejszej Polski ok. dziesięć razy więcej niż murowanych, dużych założeń zamkowych. W XIV w. były to już obiekty bardzo popularne i licznie występujące w krajobrazie kulturowym polskiego średniowiecza.

Stanowisko było badane wykopaliskowo, w latach 1970-1972, przez Wernera Pierzynę oraz Bolesława Gintera i Krzysztofa Sobczyka. Prace finansowało Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego i Towarzystwo Miłośników Zabrza. Badania archeologiczne potwierdziły datowanie gródka na XIII – XV w., a ponadto archeolodzy odkryli schyłkowopaleolityczną pracownię krzemieniarską (cyklu mazowszańskiego) oraz pojedyncze krzemienne wyroby pochodzące z mezolitu, a łączone z kulturą komarnicką.

Opis:

Zabytek znajduje się w północnej dzielnicy Zabrza – Mikulczycach. Usytułowany jest na cyplu terasy nadzalewowej, w widłach potoku Mikulczyckiego i Żernickiego (Rokitnicy). Obiekt położony jest na obszarze niewielkiego zagajnika, przylegającego do dawnego PGRu, a od zachodu i południa sąsiaduje z łąkami.

Centralny kopiec gródka jest kolisty w planie, ma średnicę ok. 37 m i powierzchnię ok. 12 arów. Fosa znajduje się wyłącznie od strony wschodniej obiektu i oddziela go od reszty cypla.

Przedmiotowy zabytek jest klasycznym przykładem zachowanych reliktów późnośredniowiecznego, niedużego, drewniano-ziemnego założenia o funkcji rezydencjonalno-obronnej, będącego najprawdopodobniej siedzibą rycerską.

Dzięki badaniom archeologicznym przeprowadzanym w całym kraju, posiadamy wiedzę na temat tego jak wyglądały i jak budowano średniowieczne, drewniano-ziemne, obronne siedziby, które ze względu na ich nieduże rozmiary określa się też jako gródki lub dwory rycerskie, a nawet jako „drewniane zameczki”. Na lokalizację gródków preferowano miejsca o stałym dostępie do wody i z natury obronne. Gródki lokowano najczęściej na obszarach podmokłych, łąkowo-bagiennych w bezpośrednim sąsiedztwie niedużych cieków rzecznych, co zapewniało dostęp do wody i ograniczało dojście do obiektu, a przez to zwiększało jego obronność. Niektóre gródki wznoszono na niewysokich wzgórzach-pagórkach dominujących nad okolicą lub na wyniesionych cyplach teras nadrzecznych. Zdaniem Józefa Kaźmierczyka lokalizacja poszczególnych gródków stożkowatych na Śląsku w dużym stopniu związana jest z przebiegiem granic poszczególnych księstw.

Generalizując, „klasyczny” tzw. gródek rycerski był relatywnie niedużą, skromną siedzibą i de facto był bardzo prostym założeniem obronnym. Posiadał solidną drewnianą wieżę rezydencjonalno-obronną, wybudowaną w technice zrębowej, a posadowioną na sztucznie usypanym kopcu-nasypie. Kopiec ziemny z wieżą otoczony był szeroką fosą, którą wydrążano w trakcie wznoszenia nasypu. Usypanie kopca z jednej strony, czyniło założenie bardziej niedostępnym i w związku z tym zwiększało jego obronność, a z drugiej strony, niejednokrotnie było konieczne i służyło odizolowaniu siedziby-dworu od podmokłego podłoża. Wysokość zachowanych kopców wynosi zazwyczaj jedynie kilka metrów, ich podstawy są w planie najczęściej w przybliżeniu koliste lub lekko owalne, znacznie rzadziej czworoboczne, a ich średnice z reguły mieszczą się w przedziale 20-50 m. W przypadku gródków budowanych na pagórkach i cyplach oszczędzano nakładu pracy, ponieważ sztuczny nasyp nie musiał być już wysoki, a fosa niekoniecznie musiała otaczać obiekt – wystarczyło jedynie odciąć go tą przeszkodą od pozostałej części cypla. Gródek w Zabrzu – Mikulczycach może posłużyć za dobry przykład takiego rozwiązania. Uważa się, że wieża, wraz z ewentualnymi towarzyszącymi jej niewielkimi budynkami, otoczona była drewnianą palisadą lub solidnym płotem, a sam kopiec wzmacniano np. palami lub faszynowaniem, tak by był jak najbardziej stabilny i odporny na osuwanie się. Gródek tego rodzaju z pewnością posiadał też drewniany most przerzucony nad szeroką fosą. Odkryto również relikty założeń, które pierwotnie były bardziej rozbudowane i nieco większe, np. składały się z dwóch kopców, lub posiadały dodatkowy wał (oryginalnie zapewne drewniano-ziemny) i drugą okalającą całość fosę.

Obiekt dostępny przez cały rok.

Autor: Michał Bugaj


Źródło: https://zabytek.pl/pl/

_________________
Obrazek


Góra 
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
 Post Napisane: czwartek, 7 grudnia 2017, 16:23 
 


Góra 
  
 
 Tytuł: Re: Opis
 Post Napisane: czwartek, 20 grudnia 2018, 00:01 
Offline
Avatar użytkownika

Dołączył(a): piątek, 15 lipca 2016, 15:43
Posty: 38986
Opis:

Według badań archeologicznych, mikulczyckie grodzisko pochodzi z przełomu XII/XIII w. Wówczas na jego terenie znajdował się drewniany rycerski gródek obronny, który w wyniku pożaru lub konfliktu zbrojnego został zniszczony. Ów gród posiadał zwodzony most z bramą i wieżę w części centralnej. Dzisiaj, odkryte w 1993 r. stanowisko archeologiczne jest dobrze zachowanym grodziskiem mającym formę ściętego stożka o wysokości ponad 8 m, który otoczony jest majdanem z fosą. Grodziska bronił od strony północno-wschodniej nieistniejący już Staw Zamkowy, nazywany później Stawem Dominialnym. Opisywane miejsce stanowi obecnie najstarszy materialny zabytek w Zabrzu i chociażby z tego względu powinno się znaleźć na trasie każdej wycieczki odwiedzającej to piękne, górnośląskie miasto.
Opiekę nad nim sprawuje Urząd Miasta Zabrze. Grodzisko jest datowane na XII/XIII w. Odkryte zostało w 1993 r.

Historia:

Mikulczyce stały się dzielnicą Zabrza w 1951 r., ale ich historia sięga czasów średniowiecza. Pierwsze badania archeologiczne przeprowadzono na ich terenie w 1970 r. W dwóch wykonanych wówczas wykopach i dawnej fosie znaleziono sporo materiału archeologicznego w postaci skorup naczyń glinianych, ozdób, grotów strzał, etc. Oceniono, że grodzisko obronne pochodzi z co najmniej XII w. Mimo to, pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z początku XIV w. Mowa jest wtedy o jej dziedzicu – rycerzu Dobiesławie, należącym do elity władzy dwóch kolejnych piastowskich książąt – bytomskich i kozielskich, Kazimierza i Władysława. W związku z tym już w okresie średniowiecza Mikulczyce były jednym z ważniejszych grodów wielkomorawskich.

Etymologia ich nazwy jest czeska i wiąże się z nią imię Mikołaj. Na przestrzeni dziejów ulegała ona jednak wielokrotnie zmianom. W dokumencie z 1306 r. są to Naculchsicz, a z 1311 r. – Miculczicz. Forma Mikulczycz przetrwała do 1526 r., kiedy zmieniono zapis nazwy na Mikultschuetz. Od 1935 r. Mikulczyce były Klausbergiem. Obecna ich nazwa obowiązuje od 1945 r.

Wróćmy jednak do początków osady. Pierwsza pewna wzmianka o Mikulczycach pochodzi z dyplomu księcia bytomskiego Siemowita z 1311 r. dotyczącego testamentu kasztelana bytomskiego Jana Złotoustego. Dokument wymienia jako świadka rycerza Dobiesława z Mikulczyc, który to wymieniony jest także w dokumentach wystawionych przez księcia kozielskiego Władysława pięć lat wcześniej. Jak już powiedziano wcześniej, badania archeologiczne wskazują, że osada mogła istnieć w tym miejscu już w XII w. Natomiast notatka sporządzona przez proboszcza tutejszej parafii w 1791 r. (nie mająca poparcia w innych źródłach) mówi o istnieniu tu kościoła, lub przynajmniej kapliczki, już w 1002 r.

Początkowo Mikulczyce wraz z całą ziemią bytomską znajdowały się pod zarządem biskupstwa krakowskiego, a płynący w pobliżu Potok Mikulczycki wyznaczał do 1821 r. granicę pomiędzy diecezjami wrocławską i krakowską, a do 1179 r. także między Małopolską i Śląskiem. W 1529 r. po przejęciu Śląska przez Habsburgów, również i Mikulczyce weszły w skład ich dóbr. W poł. XVII w. Mikulczyce przeszły w ręce rodziny Wołczyńskich, potem Doleczków, którzy wybudowali mikulczycki dwór. Po 1740 r., Mikulczyce trafiły pod panowanie pruskie. Ok. 1830 r. ich właścicielami została rodzina bogatych śląskich przemysłowców – Henckel von Donnersmarck. Dzięki nim Mikulczyce zaczęły się szybko rozwijać. Zaczęły tutaj powstawać nowe zakłady przemysłowe, a ukoronowaniem postępu w rozwoju Mikulczyc było założenie na przełomie XIX i XX w. jednej z najlepiej zaplanowanych i najpiękniejszych kopalni na Śląsku, która rozpoczęła wydobycie w 1905 r.

Po przegranej przez Niemcy wojnie i powstaniach śląskich, 21 marca 1921 r. odbył się plebiscyt mający określić przynależność poszczególnych ziem. Mieszkańcy Mikulczyc opowiedzieli się w większości (73,1 %) za Polską, mimo to jednak Mikulczyce pozostały w granicach Niemiec. Wg danych statystycznych, na początku lat 30. XX w. Mikulczyce były największą wsią Rzeszy. W 1933 r. zamieszkiwały je 20 152 osoby.

Po II wojnie światowej Mikulczyce powróciły do Polski stając się siedzibą gminy, którą rozwiązano w 1951 r. czyniąc z Mikulczyc dzielnicę Zabrza.

_________________
Obrazek


Góra 
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
 Post Napisane: czwartek, 20 grudnia 2018, 00:01 
 


Góra 
  
 
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
 
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 2 ] 

Strona główna forum » Grodziska Śląskie » Zabrze-Mikulczyce Grodzisko


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość

 
 

 
Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Skocz do:  
cron
To forum działa w systemie phorum.pl
Masz pomysł na forum? Załóż forum za darmo!
Forum narusza regulamin? Powiadom nas o tym!
Tłumaczenie phpBB3.PL